Í maí 2025, sem hluti af sameiginlegri skuldbindingu okkar til að endurhugsa geðheilbrigði og jafningjamiðaðan stuðning, ferðuðust tveir þátttakendur frá Hollandi og tveir frá Írlandi til Íslands til að taka þátt í Social Change Conference 2025 sem haldin var í Reykjavík.
Hvað er Social Change 2025?
Social Change er ráðstefna sem hefur það markmið að skoða valkosti við ríkjandi geðlæknisfræðilegt líkan í geðheilbrigðismálum. Með vinnustofum, fyrirlestrum og opnum samræðum leiðir hún saman fólk með reynslu af andlegri vanlíðan eða fíknivanda, fagfólk, aktívista og hugsuði. Markmiðið er að kveikja samfélagslegar og kerfislægar breytingar í því hvernig við skiljum og styðjum vellíðan fólks.
Ráðstefnan fór fram dagana 15. og 16. maí á Hilton Reykjavík Nordica með fjölbreyttri dagskrá vinnustofa og lykilerinda.
Reynslan okkar
Fyrir Traustur Kjarni var heimsóknin bæði innblásin og jarðtengjandi. Samstarfsaðilar okkar frá Hollandi og Írlandi tóku þátt ásamt íslenskum jafningjum í því að:
Sitja gagnvirkar vinnustofur sem lögðu áherslu á nálganir við vanlíðan utan klínískra kerfa.
Deila persónulegum reynslusögum og jafningjamiðuðum starfsháttum.
Taka þátt í samtölum um breytingar og hvernig kerfi gætu þróast í átt að meiri reisn, sjálfræði og tengslum.
Sækja lykilerindi frá reynslumiklum röddum innan hreyfingarinnar sem vinnur að valkostum við hefðbundin geðheilbrigðiskerfi.
Þessi alþjóðlega samvinna minnti okkur á að þó geðheilbrigðiskerfi séu ólík milli landa koma sömu spurningarnar oft upp aftur og aftur: hvernig viðhaldum við mannlegri nálgun innan kerfa sem byggja að miklu leyti á greiningum? Hvernig tryggjum við rödd, þátttöku og sjálfræði fólks? Og hvernig samþættum við jafningjastuðning án þess að hann verði aðeins táknræn viðbót?
Hugleiðingar og lærdómur
Úr þessari heimsókn tökum við með okkur nokkrar mikilvægar hugleiðingar:
Máttur sögunnar: Að heyra persónulegar frásagnir af vanlíðan, bata, mótstöðu og umbreytingu getur rofið fjarlægðina sem stofnanakerfi skapa oft.
Samstaða yfir landamæri: Þrátt fyrir menningarlegan og kerfislegan mun sjáum við sameiginlegan grunn í spurningum um sjálfræði, umhyggju og samfélag.
Mikilvægi tilrauna: Kerfisbreytingar bíða ekki eftir fullkomnum lausnum. Ráðstefnan staðfesti að litlar tilraunir, jafningjahópar, valrými í stuðningi og samvinnumiðuð hönnun geti orðið fræ stærri breytinga.
Hlutverk þátttöku: Raunveruleg umbreyting verður aðeins til þegar fólk með eigin reynslu fær að vera hluti af hönnun, ákvarðanatöku og eignarhaldi verkefna, ekki sem táknrænar raddir heldur sem jafnir þátttakendur.
Hvað tekur við?
Þessi heimsókn er hluti af áframhaldandi vinnu okkar við að flétta jafningjamiðaðar, náttúrutengdar og samfélagslega jarðtengdar nálganir inn í geðheilbrigðisstuðning. Við munum halda áfram að deila reynslu, prófa staðbundnar lausnir og byggja brýr milli landa svo við getum í sameiningu ímyndað okkur og skapað mannúðlegri kerfi.
Þessi starfsemi fór fram innan ramma verkefnisins Roots for Support sem er samfjármagnað af Erasmus+ áætlun Evrópusambandsins og studd af Landskrifstofa Erasmus+.