Frá 26. ágúst til 9. september hafði ég þann heiður að taka þátt í starfskynningu hjá Slí Eile, eina búsetubýlinu á Írlandi fyrir fólk sem glímir við geðrænar áskoranir. Tækifærið kom í gegnum verkefnið Roots of Support, styrkt af Erasmus+.
Í tvær vikur sökkti ég mér inn í daglegt líf býlisins þar sem félagslegur stuðningur, merkingarbær vinna og samfélagslegt líf fléttast saman á náttúrulegan hátt. Ég var umkringd hinni goðsagnakenndu hlýju og góðvild Íranna, stórkostlegri náttúru og róandi nærveru vingjarnlegra dýra.
Slí Eile er meira en bara býli eða fallegt gamalt hús. Það er heimili þar sem fólk getur búið í allt að 18 mánuði og fengið stuðning allan sólarhringinn á meðan það vinnur að geðrænum bata og enduruppbyggingu lífs síns.
Íbúarnir taka þátt í garðyrkju, starfa í bakaríinu og í tveimur nytjavöruverslunum. Grænmetið sem þau rækta og bakkelsið sem þau baka rata í verslanir í nærumhverfinu og á laugardagsmarkaðinn. Nytjavöruverslanirnar bæta síðan sínum eigin sjarma við með því að gefa gömlum munum nýtt líf.
Ég fékk tækifæri til að taka þátt í mörgum af þessum daglegu verkefnum: sinna grænmetisrækt, undirbúa vörur til sölu, hjálpa til í bakaríinu, setja upp sölubása fyrir markaðsdaginn og aðstoða við afhendingar. Fyrir utan verklegu vinnuna deildi ég einnig ótal litlum en merkingarbærum augnablikum með íbúunum, hvort sem það var að hlæja saman yfir tebolla, leiða listadagbókarsmiðjur eða einfaldlega sitja saman í þögn.
Það sem hafði hvað mest áhrif á mig var hversu náttúrulega jafningjastuðningurinn þróaðist hjá Slí Eile. Valdakerfi og stigskipting virtust nánast ósýnileg. Starfsfólk og íbúar unnu hlið við hlið, deildu sögum, ábyrgð og hversdagslífi. Ekkert var þvingað fram. Verkefni voru valfrjáls en hvatt var til þátttöku á hlýlegan og virðingarríkan hátt, og sveigjanlegt skipulagið gerði hverjum einstaklingi kleift að taka þátt á sínum eigin hraða.
Jafningjastuðningurinn birtist oft í smæstu augnablikunum: í spjalli inni í eldhúsi, við vinnu öxl við öxl í garðinum eða í sameiginlegum undirbúningi fyrir markaðinn.
Á persónulegu nótunum kom ég heim með nýja færni í garðyrkju og bakstri, ásamt dýpri skilningi á því hvernig listir geta opnað leiðir að tjáningu og bata. Ég lærði einnig um áskoranirnar sem fylgja því að reka félagsleg fyrirtæki á sama tíma og þarfir íbúanna eru virtar: mikilvægi áreiðanlegs starfsfólks, sveigjanleika gagnvart breytilegri þátttöku og sköpunargáfu við að halda jafnvægi milli bataferlis og framleiðslu.
Og kannski var mikilvægasti lærdómurinn þessi: jafningjastuðningur getur verið jafn skipulagður og skapandi vinnustofa eða jafn einfaldur og að sitja saman í þögn. Jafningjastuðningur snýst um að vera með öðrum. Stundum þýðir það að hlusta á lífssögu einhvers. Stundum að deila hlátri eða tebolla. Og stundum að baka skonsur eða uppskera spínat í rólegri samveru.
Umfram allt var tíminn minn hjá Slí Eile nærandi og fullur vonar. Hann minnti mig á að góðvild og samkennd eru enn ríkjandi í heiminum okkar og að með réttum aðstæðum geta þær blómstrað í samfélög umhyggju og stuðnings.